Նոյեմբերյանը գտնվում է ՀՀ հյուսիս-արևելք , լեռնային գոտում:Մինչև 1938թ-ը կոչվել է Բարանա:Հնում Նոյեմբերյանի տարածքը մտել է մեծ Հայքի Գուքարք նահանգի , Х դ. և ХII դ. սկզբին՝ Տաշիր-Ձորագետի (Կյուրիկյան) թագավորության կազմի մեջ: ХI դ. վերջում և ХII դ. սկզբին Կյուրիկյան թագավորությունը նվաճեցին սելջուկները, և Նոյեմբերյանի տարածքը միացվեց Գանձակի ամիրայությանը:1118-1124թ-ն վրաց Դավիթ Շինարար թագավորը տարածքն ազատագրեց սելջուկներից և միացրեց Վիրքին:1236թ-ից նվաճվեց մոնղոլների կողմից:1801թ-ից Նոյեմբերյանի տարածքը միացավ Ռուսաստանին:ХIХդ. այն մտնում էր Ելիզապետպոլի նահանգի Ղազախ գավառի մեջ, 1920-29թթ-ին՝ Լոռի-Փամբակի գավառի մեջ:1938թ-ից Նոյեմբերյանը, համանուն վարչական շրջանի կենտրոնն էր:

    Նոյեմբերյանը գտնվում է Գուգարաց լեռնաշղթայի արևելյան լանջին Այրում երկաթուղային կայարանից 22կմ հարավ-արևելք

    Հնագիտական ուսումնասիրություններն վկայում են որ Նոյեմբերյանի տարածքում մարդը բնակվել հին քարե դարից: Նոյեմբերյանից մոտ 5կմ արևմուտք գտնվում է Սրոցահանք հանդամասը , որտեղից անցյալում սրոցաքար արտահանվել Պարսկաստան և Թուրքիա: Շրջակայքում կան եկեղեցիներ,գյուղատեղի,գերեզմանոց, Ք.Ա II-հազարամյակի դամբարաններ:Նոյեմբերյանից 2կմ հյուսիս-արևելք գտնվում է պարսպապատ, առանց քարաբուրգերի , «Բերդաղ» կոչվող կիկլոպյան ամրոցը:Այն ունի 1հա տարածք:Մուտքը գտնվում է հարավ-արևելյան մասում , երկու աշտարակների միջև:Ներսի կլոր կացարաններն ունեն քառանկյունի օժանդակ կառույցներ:Նոյեմբերյանի մոտ , դժվարամատչելի մի բարձունքի վրա պահպանվել է «Մրաղանց Արեգունի» կիկլոպյան ամրոցը , որտեղ հայտնաբերվել են մետաղաձուլական հարմարանքներ:Մոտ 50մ հեռավորությամբ կան մետաղի հանքախորշեր:Ամրոցից հայտնաբերվել են բրոնզե մատանի , ապարանջան , սև խեցանաթ , խեցեղեն բկորներ:Նոյեմբերյանի հյուսիսային կողմում գտնվում է «Տպի-Գաշ» կիկլոպյան ամրոցը:Երեք ամրոցներն էլ պատկանում են Ք.Ա. I հազարամյակին: